Alojamos negocios web
Chat WhatsApp 918 - 276 - 681

Tienda Online Pymes

0 S/0.00

Ollantay

El drama Ollantay es la obra cumbre de la literatura quechua y uno de los mayores tesoros dramáticos de América Latina. Aunque su origen exacto desató intensos debates entre quienes defendían una raíz puramente incaica oral y quienes veían una influencia española colonial, hoy se reconoce como un drama de trasfondo incaico estructurado formalmente en la época colonial. El manuscrito más antiguo y famoso fue copiado hacia 1770 por el sacerdote cuzqueño Antonio Valdés.

En este contexto, el sabio y científico peruano Sebastián Barranca (nacido en Acari, Arequipa, en 1830 y fallecido en Lima en 1909) marcó un hito histórico al realizar en 1868 la primera traducción completa del Ollantay del quechua al español. Barranca, quien fue un brillante naturalista, filólogo y catedrático de la Universidad Nacional Mayor de San Marcos, subtituló su traducción como “Los rigores de un padre y la generosidad de un rey”, abriendo las puertas de este clásico prehispánico al mundo hispanohablante.

“Colección Digital del Patrimonio Literario Peruano”

Ollantay

Quechua Ancashino (Anqash Qichwa)

“Ollantay” nisqan teatro rurayqa qichwa qillqakunapa huk mas hatun yachayninmi y América Latina suyukunachawpas huk mas reqsishqa qorichaw shuntashqanömi kaykan. Unay maypita qallaykunqanta atska yachaysapakuna sasa rimaychaw parlayaptinpis (huk t’aqami nirqan unay incakunapa rimayninllam unaypitapis, y huk t’aqana nirqan español runakunapa yanapakuyninmi), kanami riqsiypaq kaykan incakunapa kawayninchaw qallaykatsir unay colonia witsanchaw shumaqlla takutsiyanqanta. Tsay unay qillqataqa Cusco suyupita Antonio Valdés sasirdotemi qillqarqan waranqa qanchis pachak qanchis chunka watakunachaw.

Tsay witsanchawmi, Sebastián Barranca sutiyuq yachaysapa cientifico runa (Acarichaw, Arequipapi yorirqan waranqa puwaq pachak kimsa chunka watachaw y Limachaw wanukurqan waranqa isqun pachak isqunyuq watachaw) huk mas reqsishqa rurayta rurarqan, paymi waranqa puwaq pachak joqta chunka puwaqniyuq watachaw qichwa rimaymanta castellano rimayman qillqayta tikratsirqan. Barrancami karqan San Marcos yachay wasipa pushaq yachachiqnin, y payqa qillqanqanta shutitsirqan “Huk taytapa sinchi kaynin y huk reypa alli yarpaynin” nir, tsaywanmi castellanota rimaqkunaman unay incakunapa yachayninta shumaqlla riqsichirqan.

Quechua Cusco-Collao (Qusqu-Qullaw)

“Ollantay” nisqa aranway rurayqa qheswa qelqakunapa huk aswan hatun yachayninmi jina América Latina suyukunapipas huk aswan reqsisqa qoripi tantasqajina kashan. Unay maymanta qallarisqanta askha yachaysapakuna sasa rimaypi parlasqanku kashaqtinpas (huk t’aqami nirqan unay incakunapa simillan unaymantapacha, jina huk t’aqataq nirqan español runakunapa yanapakuynin kashanta), kunanqa reqsisqapunimi kashan incakunapa kawsayninpi qallarichispa unay colonia witsapi sumaqllataq takuchisqankuta. Chay unay qelqataqa Qusqu suyumanta Antonio Valdés sasirdotemi qelqarqan waranqa qanchis pachak qanchis chunka watakunapi.

Chay witsanpin, Sebastián Barranca sutiyoq yachaysapa cientifico runa (Acaripi, Arequipapi paqarirqan waranqa pusaq pachak kimsa chunka watapi jina Limapi wañupurqan waranqa esqon pachak esqonyoq watapi) huk aswan reqsisqa rurayta aparqan; paymi waranqa pusaq pachak soqta chunka pusaqniyoq watapi qheswa simimanta castellano simiman qelqayta tikrachirqan. Barrancami karqan San Marcos yachay wasipa pushaq yachachiqnin, jina payqa qelqasqanta suticharqan “Huk taytapa sinchi kaynin jina huk reypa allin yuyaynin” nispa; chaywanmi castellanota rimaqkunaman unay incakunapa yachayninta sumaqllataq reqsichirqan.

Quechua Chanka

“Ollantay” nisqa aranway rurayqa qichwa qillqakunapa huk aswan hatun yachayninmi china América Latina suyukunapipas huk aswan riqsisqa quripi tantasqachina kachkan. Unay maymanta qallarisqanta achka yachaysapakuna sasa rimaypi parlasqanku kachaqtinpas (huk t’aqami nirqa unay incakunapa simillan unaymantapacha, china huk t’aqataq nirqa español runakunapa yanapakuynin kashanta), kunanqa riqsisqapunimi kachkan incakunapa kawsayninpi qallarichispa unay colonia witsapi sumaqllataq takuchisqankuta. Chay unay qillqataqa Qusqu suyumanta Antonio Valdés sasirdotemi qillqarqa waranqa qanchis pachak qanchis chunka watakunapi.

Chay witsanpim, Sebastián Barranca sutiyuq yachaysapa cientifico runa (Acaripi, Arequipapi paqarirqa waranqa pusaq pachak kimsa chunka watapi china Limapi wañukurqa waranqa isqun pachak isqunyuq watapi) huk aswan riqsisqa rurayta aparqa; paymi waranqa pusaq pachak suqta chunka pusaqniyuq watapi qichwa simimanta castellano simiman qillqayta tikrachirqa. Barrancami karqa San Marcos yachay wasipa pushaq yachachiqnin, china payqa qillqasqanta suticharqa “Huk taytapa sinchi kaynin china huk reypa allin yuyaynin” nispa; chaywanmi castellanota rimaqkunaman unay incakunapa yachayninta sumaqllataq riqsichirqa.

Aimara

“Ollantay” uñt’at teatro lurañax qillqatanakatxa wali jach’a p’iqinchäwiwa qheswa aruna ukatxa América Latina pampatxa mä jach’a qorirakiwa. Unay maypachats qallti uka ch’axwäwinakax walja jaqinakan pampa ukhun sarnaqawayi (yaqha t’aqax siwa unay incanakan arutakïtaynwa, ukatxa yaqha t’aqax siwa español jaqinakan ch’amanchäwipätaynwa), jichhürunsa uñt’atäxapunwa incanakan sarnaqäwip p’iqincht’asna unay colonia pacha sum takuyataynwa. Uka unay qillqitpachaxa Cusco markat Antonio Valdés sasirdotewa qillqawayatayna waranqa qanchis pataka qanchis tunka maranakanxa.

Uka pacha ukhunxa, Sebastián Barranca uñt’at yatiñani cientifico jaqix (Acari pampan yuritayna, Arequipana, waranqa kimsaqallku pataka kimsa tunka marana ukat Lima markan jiwawayxatayna waranqa llätunka pataka llätunkani marana) mä jach’a sarnaqäw luratayna; jupax waranqa kimsaqallku pataka suxta tunka kimsaqallkuni maranwa qheswa aruta castellano aruru nayrïr qillqa luratayna. Barrancax San Marcos jach’a yachay utana jiliri yatichiritaynwa, ukatxa qillqataparux “Mä awkin ch’amani kankañapa ukat jiliri irpirin sumaq amuyupa” sutimpiw uñt’ayatayna; ukanwa castellanot p’iqinchirinakaru unay incanakan k’achacht’at sarnaqäwip sum uñt’ayawayatayna.

Resumen de privacidad

Esta web utiliza cookies de Google Analytics para que podamos ofrecerte la mejor experiencia de usuario posible.

Políticas de Privacidad