Manuel Ascencio Segura (1805–1871) es reconocido como el padre del teatro peruano y el máximo exponente del costumbrismo en los inicios de la era republicana. La joya bibliográfica corresponde a la compilación titulada de forma simple Teatro de Manuel A. Segura, publicada en Lima en 1858 por la histórica Imprenta de la Juventud de Guillermo Gutiérrez.
El Prólogo de Ricardo Palma: Esta edición cuenta con un célebre e histórico prólogo escrito por un joven Ricardo Palma (quien firma al final del texto introductorio). El compendio se abre con el texto de El sargento Canuto (estrenada originalmente en 1839 como una dura crítica al militarismo), La saya y el manto, La moza mala, Ña Catita, El resignado, Nadie me la pega, Un juguete, La espía.
“Colección Digital del Patrimonio Literario Peruano”
Quechua Ancashino
Manuel Ascencio Segura (1805–1871) reqishqam peruanu teatrupa yayan nishpa y republikana witsay qallanan ruraykunapa (costumbrismo) mas hatun riqitsikuqnin. Kay kuyayllapaqa, chipyllapa qorishqa kaqmi Manuel A. Segurapa Teatrun (Teatro de Manuel A. Segura) hutichishqa, Limachaw 1858 watachaw qatishqa, Guillermo Gutiérrezpa yachayninwan (Imprenta de la Juventud).
Ricardo Palmapa Qallanan Rimaynin (Prólogo)
Kay ruraychawqa huk chipyllapa y unay witsay qallanan rimaymi kan, tsaytaqa hovinchawraq Ricardo Palma qillqarqan (pipmi qillqanpa ushananchaw sellunwan hutinta harkan). Kay qorishqa qillqakunaqa mastaqa El sargento Canuto ruraywanmi qallan (tsayqa 1839 watachawraq rikikurqan, sordadukunapa mandakuyninta tsanyashpa pitshashpa), tsaypitam hamun: La saya y el manto, La moza mala, Ña Catita, El resignado, Nadie me la pega, Un juguete, y La espía.
Quechua Cusco-Collao
Manuel Ascencio Segura (1805–1871) sutiyoq runaqa, peruanu teatropa yayan hinallataq republikana qallariy p’unchaykuna kawsaykunata (costumbrismo) astawan hatun reqsichisqan raykun reqsisqa kashan. Kay ancha chaninchasqa qelqaqa, ch’uyallata sutichasqa Teatro de Manuel A. Segura nisqa tantasqa qelqakunamanmi tupan; Limapi, 1858 watapim ch’eqochisqa karqan, Guillermo Gutiérrezpa Imprenta de la Juventud nisqa unay ch’eqochina wasinpi.
Ricardo Palmapa Qallariy Rimasqan (Prólogo)
Kay ch’eqochisqa qelqapiqa ancha riqsisqa hinallataq unaypacha qallariy rimasqan kashan, tsaytaqa wayna kashasparaq Ricardo Palma runam qelqarqan (pichus rimasqanpa ushayninpi sutinta qelqaykun). Kay tantasqa qelqakunaqa El sargento Canuto ruraywanmi qallarin (kayqa 1839 watapiraqmi ñawpaqta rikhurirqan, soldadokunapa kamachiyninta nishuta anyaspa), tsaymantataq hamunku: La saya y el manto, La moza mala, Ña Catita, El resignado, Nadie me la pega, Un juguete, hinallataq La espía ruraykuna.
Quechua Chanka
Manuel Ascencio Segura (1805–1871) runam riqsisqa kachkan peruanu teatropa yayan hina, chaymanta republikana qallariy watakunapi kawsaykunata (costumbrismo) astawan hatun riqsichiqnin hina. Kay ancha chaninchasqa qillqaqa, ch’uyallata sutichasqa Teatro de Manuel A. Segura nisqa tantasqa qillqakunamanmi tupan; Limapim, 1858 watapi lluqsimurqan, Guillermo Gutiérrezpa Imprenta de la Juventud nisqa unay ch’anqana wasinpi.
Ricardo Palmapa Qallariy Rimanakuynin (Prólogo)
Kay lluqsimuq qillqapiqa ancha riqsisqa chaymanta unaypacha qallariy rimanakuymi kachkan, chaytaqa warma kachasparaq Ricardo Palma runam qillqarqan (pichus rimaypa tukuyninpi huti qillqaykuq). Kay tantasqa qillqakunaqa El sargento Canuto ruraywanmi qallarin (kayqa 1839 watapiraqmi ñawpaqta rikurimurqan, awqaqkunapa (militarismo) kamachiyninta nishuta anyaspa), chaymantataq hamunku kaykuna: La saya y el manto, La moza mala, Ña Catita, El resignado, Nadie me la pega, Un juguete, chaymanta La espía.
Aimara
Manuel Ascencio Segura (1805–1871) chachaxa peruanu teatrun tatapa ukhama uñt’atawa, ukhamaraki republikana qallta maranakan kankañanaka, saräwinaka uñacht’ayiri (costumbrismo) wali jach’a jisk’ichiriwa. Aka wali wakiskiri p’iqi qillqataxa ch’usataki sutinchatawa Teatro de Manuel A. Segura ukhama; Lima markan 1858 maran uñstatawa, Guillermo Gutiérrez chachana Imprenta de la Juventud nayra qillqachäwi utan rurata.
Ricardo Palmana Qallta Arusiwipa (Prólogo)
Aka uñstata qillqatanxa wali uñt’ata ukat nayra pacha qallta arusiwiwa utji, ukaxa waynituraqisäna ukhawa Ricardo Palma chachaxa qillqatayna (jupawa qillqata qallta tukuyaruxa sutipa ukat qillqäwipa ucharaki). Aka tantachata qillqatanakaxa El sargento Canuto ruräwiwampiwa qallti (aka tantachäwixa 1839 maranraqwa nayraqata uñstawayi, militarismo ukaru wali sinti jisk’achasa); ukatxa ukarakiwa jutapxi aka ruräwinakaxa: La saya y el manto, La moza mala, Ña Catita, El resignado, Nadie me la pega, Un juguete, ukatxa La espía.
