Clemente Palma (1872–1946) fue uno de los escritores más originales de la literatura peruana y pionero del cuento fantástico, el terror psicológico y la narrativa de ciencia ficción en Hispanoamérica. Hijo del tradicionista Ricardo Palma, desarrolló un estilo propio influenciado por el modernismo y las corrientes literarias europeas de finales del siglo XIX. A través de sus relatos exploró los límites entre la realidad y lo sobrenatural, la locura, el misterio y la complejidad de la mente humana, convirtiéndose en una figura clave de la narrativa peruana.
Su obra Historietas malignas reúne una selección de cuentos donde el suspenso, lo fantástico y lo inquietante se entrelazan con profundas reflexiones sobre la naturaleza humana. Con una prosa elegante y una atmósfera envolvente, Clemente Palma construye relatos que desafían la lógica, exploran los miedos más profundos y revelan el lado oscuro del ser humano. Considerada una de las obras fundamentales del cuento fantástico peruano, Historietas malignas continúa cautivando a lectores, investigadores y amantes de la literatura clásica por su innovación, riqueza narrativa y permanente vigencia.
“Colección Digital del Patrimonio Literario Peruano”
Quechua Ancashino
Clemente Palma (1872–1946)
Clemente Palma (1872–1946)qa huk allin yachaq qillqaqmi karqan, Perú llaqtapa qillqasqan literatura ukhuncho ancha musyapashqa. Payqa ñawpaq runakunapita hukmi karqan musquypa willakuykunata, umapa manchakuyninkunata willakuq qillqayta, hinallataq yuyayman mana chaykuq musquy willakuykunata (ciencia ficción) Hispanoamérica suyupi qillqaq. Ricardo Palma sutiyuq tradicionista qillqaqpa churin kashpan, kikinpa qillqayninta rurarqan Europa llaqtakunapa mushuq qillqay yachayninkunaq kallpachasqan. Willakuyninkunawanmi maskarqan chiqaq kaywan mana rikakuq kaypa tinkuyninta, uma pantayta, pakasqa kaqkunata, runapa yuyayninpa sasa kayninta; chayraykutaq Perú llaqtapa willakuy qillqayninchikpi hatun allin qillqaqman tukurqan.
Paypa rurasqan Historietas malignas sutiyuq libroqa achka willakuykunata huñun, maypichus suyaywan manchakuy, mana yachay atina kaqkuna, hinallataq sonqota kuyuchiq imakuna hukllachasqa rikakun. Sumaj qillqaywan, sonqoman chaykuq willakuywanmi Clemente Palmaqa qillqarqan yuyayta tapukuq, runapa aswan hatun manchakuykunata maskaq, hinallataq runapa uku tutayay kaqninta rikachiq willakuykunata. Perú llaqtapa musquy willakuy qillqaypi aswan allin rurasqankunamanta huknin kasqanrayku, Historietas malignas kunankamapas ñawinchakuqkunata, maskaq yachaqkunata, ñawpa qillqay munakuqkunatapas kusichispa, musyachispa kachkan, mushuq yuyayninwan, qillqayninpa qapaq kayninwan, mana chinkaq chaninwan ima.
Quechua Cusco-Collao
Clemente Palma (1872–1946)
Clemente Palma (1872–1946)qa Perú llaqtapa qillqasqa simi qillqaypi aswan musuq yuyayniyuq qillqaqkunamanta huknin karqan. Paymi ñawpaqta qillqarqan musquyman rikch’akuq willakuykunata, umapa manchakuykunamanta qillqaykunata, hinallataq yuyayman mana chayay atina musuq willakuykunata (ciencia ficción) Hispanoamérica suyupi. Ricardo Palma sutiyuq tradicionista qillqaqpa churin kaspan, kikinpa qillqay ñanninta wiñachirqan Europa llaqtakunapi paqarimuq musuq qillqay yuyaykunawan kallpachasqa. Willakuyninkunawanmi maskarqan chiqaq kaypa, mana rikuy atina kaypa, uma pantaypa, pakasqa kaqkunapa, hinallataq runapa yuyayninpa sasa kayninpa tinkuyninkunata. Chayraykun Perú llaqtapa willakuy qillqaypi hatun chaninniyuq qillqaqman tukurqan.
**Paypa rurasqan Historietas malignas sutiyuq libroqa akllasqa willakuykunata huñun, maypichus suyaywan manchakuy, mana yachay atina kaqkuna, sonqota kuyuchiq musquykuna ima hukllachasqa rikurinku. Sumaq simiwan qillqasqa, sonqoman chayay atina wayrayuq hina qillqaywanmi Clemente Palmaqa willakuykunata rurarqan, yuyaypa kamachiyninkunata tapukuq, runapa aswan ukhu manchakuykunata maskaq, hinallataq runapa uku tutayay kaqninta rikuchiq. Perú llaqtapa musquyman rikch’akuq willakuykunamanta huk aswan chaninniyuq rurasqan hina reqsisqa kaspan, Historietas malignas kunankamapas ñawinchakuqkunata, maskaq yachaqkunata, ñawpa qillqay munakuqkunatapas allinta umallachispa, musyachispa kachkan, mushuq yuyayninrayku, qapaq willakuy rurasqanrayku, mana tukukuq chaninwan.
Quechua Chanka
Clemente Palma (1872–1946)
Clemente Palma (1872–1946)qa Perú llaqtapa qillqasqa literatura ukupi aswan musuq yuyayniyuq qillqaqkunamanta huknin karqan. Paymi ñawpaqta qillqarqa musquyman rikch’akuq willakuykunata, umapa manchakuykunamanta qillqaykunata, hinallataq yuyayman mana chayay atina musuq willakuykunata (ciencia ficción) Hispanoamérica suyupi. Ricardo Palma sutiyuq tradicionista qillqaqpa churin kaspan, kikinpa qillqay ñanninta wiñachirqa Europa llaqtakunapi paqarimuq musuq qillqay yachaykunawan kallpachasqa. Willakuyninkunawanmi maskarqa chiqaq kaypa, mana rikuy atina kaypa, uma pantaypa, pakasqa kaqkunapa, hinallataq runapa yuyayninpa sasa kayninpa tinkuyninkunata. Chayraykum Perú llaqtapa willakuy qillqaypi ancha chaninniyuq qillqaqman tukurqa.
**Paypa rurasqan Historietas malignas sutiyuq libroqa akllasqa willakuykunata huñun, maypichus suyaywan manchakuy, mana yachay atina kaqkuna, sonqota kuyuchiq musquykuna ima hukllachasqa rikurinku. Sumaq simiwan qillqasqa, sonqoman chayay atina wayrayuq hina qillqaywanmi Clemente Palmaqa willakuykunata rurarqa, yuyaypa kamachiyninkunata tapukuq, runapa aswan ukhu manchakuykunata maskaq, hinallataq runapa uku tutayay kaqninta rikuchiq. Perú llaqtapa musquyman rikch’akuq willakuykunamanta huk aswan chaninniyuq rurasqan hina reqsisqa kaspan, Historietas malignas kunankamapas ñawinchakuqkunata, maskaq yachaqkunata, ñawpa qillqay munakuqkunatapas allinta umallachispa, musyachispa kachkan, mushuq yuyayninrayku, qapaq willakuy rurasqanrayku, mana tukukuq chaninwan.
Aimara
Clemente Palma (1872–1946)
Clemente Palma (1872–1946) jupaxa Perú markan qillqatanakan wali machaq amuyuni qillqirinakat maynïrïnwa. Jupaw nayrïr qillqirinakat maynïna muspharkañ willakuyanakampi, amuyun mancharayir willakuyanakampi, ukhamaraki yatiñampi amuyt’at musuq willakuyanakampi (ciencia ficción) Hispanoamérica tuqin uñt’ata. Ricardo Palma sat tradicionista qillqirina yuqapawa. Jupaxa pachpa qillqaña thakipa lurasiwayi Europa markanakana XIX patak maran tukuyapan sartir machaq qillqaña amuyunakampi ch’amanchata. Willakuyanakap taypinxa chiqapa jakäwi, jani uñjkaña ch’amakampi utjirinakampi, p’iqi pantjasiña, jamasat imat yatiñanaka, ukhamaraki jaqin amuyupana ch’amawa ukanak yatxatäna. Ukhamatwa Perú markan willakuy qillqatanakan wali wakiskir qillqirir tukuwayi.
**Historietas malignas sat luräwipaxa ajllita willakuyanakwa tantachi, kawkhantix suyt’ayaña, muspharkañ yatiyäwinaka, llakisiñampi phuqhantat amuyunakampi mayacht’ata uñstki, jaqin sarnaqäwipata wali manqha amuyt’awinakampi. Suma aru apnaqasa, ullirin chuymapar puriri qillqañampi, Clemente Palmaxa lurawayi willakuyanaka kunatix lup’iñ kamachinakaru jiskt’asi, jaqin manqhankir juk’ampi jach’a axsarañanak yatxati, ukhamaraki jaqin ch’amaka tuqipa qhanstayi. Perú markan muspharkañ willakuy qillqatanakat wali wakiskir luräwinakat maynïri uñt’atawa, Historietas malignas jichhakamaxa ullirinakaru, yatxatirinakaru, nayra qillqatanakar munasirinakarusa wali jawst’askakiwa, machaq amuyunakap layku, qamir willakuyanakap layku, ukhamaraki wiñayatak aski chaninïtap layku.