Mercedes Cabello de Carbonera fue una destacada novelista, ensayista y periodista peruana, nacida en Moquegua el 7 de febrero de 1845. Es considerada una de las figuras más importantes del realismo y naturalismo en la literatura peruana del siglo XIX, así como una pionera en la defensa de la educación y la participación intelectual de la mujer.
Mercedes Cabello de Carbonera falleció en Lima el 12 de octubre de 1909. Su legado literario continúa siendo estudiado por su profundidad psicológica, su compromiso con la realidad peruana y su decisiva contribución al desarrollo de la literatura escrita por mujeres en América Latina.
Blanca Sol es una novela realista de la escritora peruana Mercedes Cabello de Carbonera publicada en 1888. Narra la historia de una mujer de la alta sociedad limeña que se casa por interés económico, derrocha su fortuna en vanidades y termina en la ruina moral y social.
“Colección Digital del Patrimonio Literario Peruano”
Quechua Áncash
Mercedes Cabello de Carboneraqa hatun qillqaq warmi, yuyay qillqaq (ensayista) hinallataq willakuq qillqaq (periodista) Perú llaqtamanta karqan. Moquegua llaqtachaw paqarirqan 1845 wata, febrero killapa qanchis p’unchawninchaw. Payqa XIX pachak watakunachaw Perúpa qillqayninchaw realismo hinallataq naturalismo nisqa qillqaykunapa aswan hatun warmi qillqaqkunamanta jukninmi rikakun. Chaynawmi warmikunapa yachayninta kallpachaypaq, hinallataq yachaq kayninwan llaqtapa wiñayninpi rurayninkunapa ñawpaqman apaq warmim karqan.
Mercedes Cabello de Carboneraqa Lima llaqtachaw wañurqan 1909 wata, octubre killapa chunka iskay p’unchawninchaw. Paypa qillqasqankuna kunankama yachakuychaw allipa yachakuyllaraqmi kashan, runapa sunqun yuyayninta allipa riqsichisqanrayku, Perú llaqtapa chiqaq kawsayninta qhawarisqanrayku, hinallataq warmikuna qillqasqan qillqaypa América Latina suyupi wiñayninpaq hatun yanapayninta qusqanrayku.
Blanca Solqa Mercedes Cabello de Carbonera qillqasqan realismo niraq riway qillqam. Kay qillqaqa 1888 watapi rikhurirqan. Chaypi willakun Lima llaqtapa qapaq ayllumanta huk warmipa kawsayninmanta. Payqa qullqillapaqmi kasarakun, qillqayninta mana allipa apaywan ima kaptin tukuy ima kaqninta usuchin, tukukuyninchawqa yupaq kayninta, allin sutinta hinallataq llaqtapi rispitunta usharin.
Quechua Cusco–Collao (Qusqu–Qullaw)
Mercedes Cabello de Carboneraqa hatun qillqaq warmi, yuyay qillqaq (ensayista), hinallataq willay qillqaq (periodista) Perú llaqtamanta karqan. Moquegua llaqtapi paqarirqan 1845 watapa febrero killapa qanchis p’unchawninpi. Payqa XIX pachak watakunaq Perú qillqaypi realismo nisqapa, naturalismo nisqapa ima aswan hatun warmi qillqaqkunamanta hukninmi karqan. Chaymantapas warmikunapa yachayninta, yachaypi llamk’asqankuta kallpachaq ñawpaq warmikunamanta hukninmi karqan.
Mercedes Cabello de Carboneraqa Lima llaqtapi wañupurirqan 1909 watapa octubre killapa chunka iskayniyuq p’unchawninpi. Paypa qillqasqanqa kunankamapas yachaqkunaq allinta yachakusqanmi kachkan, runa sunqupa ukhu yuyayninta sumaq qhawarisqanrayku, Perú llaqtapa chiqap kawsayninwan kasqanrayku, hinallataq warmikuna qillqasqan qillqaykunapa América Latina suyupi wiñayninpaq hatun yanapayninta qusqanrayku.
Blanca Solqa Perú qillqaq warmi Mercedes Cabello de Carbonerapa realismo nisqaman hina qillqasqan riway qillqam. Kay qillqaqa 1888 watapi rikhurirqan. Chaypi willakun Lima llaqtapa qapaq ayllumanta huk warmimanta. Payqa qullqirayku kasarakun, qhapaq kayninta mana allinta apaywan tukuchin, yanqa munayninkunapi tukuy imanta usuchispa. Tukukuyninpiqa qullqinta, allin sutinta, llaqtapi yupaychasqa kaynintapas chinkachin.
Quechua Chanka
Mercedes Cabello de Carboneraqa hatun qillqaq warmim, yuyay qillqaq (ensayista), hinallataq willay qillqaq (periodista) Perú llaqtamanta karqan. Moquegua llaqtapi paqarirqan 1845 watapa febrero killapa qanchis p’unchawninpi. Payqa XIX pachak watakunapi Perúpa qillqayninpi realismo nisqapa, naturalismo nisqapa ima aswan hatun warmi qillqaqkunamanta hukninmi karqan. Chaymantapas warmikunapa yachayninta kallpachaspa, yachaypi llamk’ayninkuman yaykuyta kallpachaq ñawpaq warmikunamanta hukninmi karqan.
Mercedes Cabello de Carboneraqa Lima llaqtapi wañurqan 1909 watapa octubre killapa chunka iskayniyuq p’unchawninpi. Paypa qillqasqankunaqa kunankamapas yachaqkunapa allinta yachakusqanmi kachkan, runapa sunqun ukhupi yuyayninkunata allinta rikuchisqanrayku, Perú llaqtapa chiqap kawsayninman kasqanrayku, hinallataq warmikuna qillqasqan qillqaykunapa América Latina suyupi wiñayninpaq hatun yanapayninta qusqanrayku.
Blanca Solqa Perúmanta qillqaq warmi Mercedes Cabello de Carbonerapa qillqasqan realismo nisqaman hina riway qillqam. Kay qillqaqa 1888 watapi rikhurirqan. Chaypi willakun Lima llaqtapa qapaq ayllumanta huk warmimanta. Payqa qullqillapaqmi kasarakun, qhapaq kayninta yanqa munayninkunapi tukuchin, tukukuyninpiqa qullqinta, allin sutinta, hinallataq llaqtapi yupaychasqa kaynintapas chinkachin.
Aimara
Mercedes Cabello de Carbonera jupaxa wali uñt’at qillqiri warmïnwa, amuyt’äwi qillqiri (ensayista), ukhamaraki yatiyäwi qillqiri (periodista) Perú markankirïnwa. Moquegua markanwa 1845 marana febrero phaxsina paqallqu uruna yurïna. Jupaxa siglo XIX ukanxa Perú markana qillqatanakan realismo ukhamaraki naturalismo sat saräwinakana wali uñt’at warmi qillqirinakat maynïnwa. Ukhamaraki warminakana yatichäwipa ch’amanchañataki, amuyt’äwina ukhamaraki yatiñana chikancht’asipxañapataki nayrïr irpirinakat maynïnwa.
Mercedes Cabello de Carbonera jupaxa Lima markanwa 1909 marana octubre phaxsina tunka payani uruna jiwawayäna. Jupan qillqatanakapaxa jichhakamas yatxataskakiwa, jaqin chuymaparu ukhamaraki amuyuparu manqharu uñakipt’asitapata, Perú markana chiqapa jakañapampi chika sarnaqasitapata, ukhamaraki América Latina tuqina warminakan qillqatanakapan jilxatañapataki wali jach’a yanapt’äw churatapata.
Blanca Sol sata novelaxa Perú markankir qillqiri Mercedes Cabello de Carbonera lurat realismo sat saräwina qillqatawa. Aka novelaxa 1888 maran uñstawayi. Ukanxa Lima markana qamir ayllunakat jutir mä warmina sarnaqäwipa qillqatawa. Jupaxa qullqik layku casarasi, qamirinakapxa jan amuyumpi tukusiyaña munatapata tukji, tukuy qamirïñapsa chhaqtayi, ukatsti suma sutipsa, jaqinakan jach’añchatäñapsa apt’asi.